quotes & citaten

De belangrijkheid – en waarde – van kunst wordt in de westerse wereld vooral afgemeten aan de maker, meer dan aan de kwaliteit van het werk.                                                                                                                                                            (Wieteke van Zeil in Het grote vrouwen kunstboek, 2020)

Dat eens roert, roert altyt, soot niet belet en wort.                                        (Isaac Beeckman, 1618)

Het probleem van ons leven is dat we het alleen terugblikkend kunnen begrijpen, maar dat we het vooruitblikkend moeten leven. […] Zijn geschiedenis zou alleen maar groter worden, want zijn geschiedenis had alle tijd. Het was juist zijn toekomst die sleet.                                                                                         (Joost de Vries in Oude meesters, 2017)

Onze samenleving, met inbegrip van niet-religieuze geledingen daarin. lijkt de potsierlijke gedachte te aanvaarden dat het normaal en juist is om kleine kinderen te indoctrineren in het geloof van hun ouders en ze godsdienstige etiketten op te plakken – ‘katholiek kind’, ‘protetant kind’, ‘joods kind’, ‘moslimkind’ enz. – terwijl niemand erover piekert om vergelijkbare etiketjes te gebruiken van het type ‘sociaal-democratische’, ‘liberale’ of çhristen-democratische kinderen’. […] Een kind is geen christelijk of islamitisch kind, maar een kind van christelijke of islamitische ouders.                                                                                          (Richard Dawkins in God als misvatting, 2006)

Op myn stjerbêd wol ik tate ha. Op mijn sterfbed wil ik de borst.                                                                                                                                                            (Anne Feddema in Lippebiter fan L, 2020)

God used to be the best explanation we’d got, and we’ve now got vastly better ones. God is no longer an explanation of anything, but has instead become something that would itself need an unsurmountable amount of explaining.                         (Douglas Adams in The Salmon of Doubt, 2002)

Our universe is simply is simply one of those things which hapen from time to time.                                                                          (Edward Tryon in Is the Universe a Vacuum Fluctuation?, Nature 246, 1973)

Beauty. Surely from Zululand, where you have such an abundance of unclothed bodies to gaze on, you must concede, Blanche, that there is nothing more humanly beautiful than woman’s breasts. Nothing more humanly beautiful, nothing more humanly mysterious than why men should want to caress, over and over again, with paintbrush or chisel or hand, these oddly curved fatty sacs, and nothing more humanly endearing than our complicity (I mean the complicity of women) in their obsession.                                                                             (J.M. Coetzee in Elizabeth Costello, 2003)

Over het geheel genomen waren Schriftcritici aan het eind van de negentiende eeuw overstag gegaan, zij het niet allemaal even enthousiast; maar kerkelijke autoriteiten en christenen met een conservatieve instelling zijn in veel gevallen nog steeds niet zover. Zoals we in de inleiding hebben gezien blijven Bijbelfundamentalisten overtuigd van de historiciteit van Adam en Eva, de grote vis van Jona en de pratende ezelin van Bileam, tot groot genoegen van atheïstische critici van het christendom.                        (John Barton in De Bijbel. Het boek, de verhalen, de geschiedenis, 2019)

She was cooking coconut rice, her appartment thick with spices, a bottle of cheap merlot on her counter, and Nina Simone playing loudly on her CD. The song “Don’t Let Me Be Misunderstood” guided them, only minutes after he arrived, across the bridge from flirting to lovers.                                                                                                                 (Chimamanda Ngozi Adiche in Americanah, 2013)

Astronomy is what we have now instead of theology. The terrors are less, but the comforts are nil.                                                                                        (John Updike in Physics Today, April 2005)

The apparent discovery of the Higgs may not result in a better toaster or a faster car. But it provides a remarkable celebration of the human mind’s capacity to uncover nature’s secrets, and of the technology we have built to control them. Hidden in what seems like empty space – indeed, like nothing, which is getting more interesting all the time – are the very elements that allow for our existence. By demonstrating this, last week’s discovery will change our view of ourselves and our place in the universe. Surely that is the hallmark of great music, great literature, great art … and great science.  (Lawrence M. Krauss on July 4, 2012, about the discovery of the Higgs particle at CERN)

“When you understand the laws of physics, Penny, anything is possible.”            (Dr. Sheldon Cooper)

It is not that outsiders cannot make important contributions to science. They can and have. But in order to think outside the box one must first know what is inside the box (it’s called graduate school), one must be able to convince those in the box that the box needs reinventing (it’s called peer review), and, of course, one must be right (it’s called research). Far from scientists being unaccepting of radical new ideas, any scientist worth his salt would love to witness or be part of a scientific revolution. But science is conservative. It cannot afford not to be. It makes right demands on its participants in order to weed out the bad ideas from the good.      (Michael Schermer in The Borderline of Science, 2001)

Mensen die geboren worden met goede paspoorten zullen nooit weten hoe scherp de tanden van deze wereld zijn en hoe hard als ze bijten. (…) De worm en de vogel bewegen zich beide probleemloos voort op de aarde, maar de mens zonder paspoort …”                                                             (Rodaan al Galidi in Hoe ik talent voor het leven kreeg, 2017)

The universe may be as great as they say, but it wouldn’t be missed if it didn’t exist.        (Piet Hein)

Het mooie van figuratieve kunst is dat zij niet alleen abstract is, maar ook figuratief.                                                                                                                    (Gijsbert van der Wal in Wijd open ogen, 2015)

… gedroomd dat ze naast hem in bed lag, dat hij haar omhelsde en door haar werd omhelsd, dat het daarna rustiger was geworden in zijn binnenste alsof het ook allemaal echt was gebeurd. Maar het was niet gebeurd en zou naar menselijke maatstaven ook niet meer gebeuren, zei hij tot slot, daarin lag de tragische kern van een vriendschap tussen man en vrouw, in de schoonheid van het onvervulde.                                                                                 (Bodo Kirchhoff in Wedervaring, 2017)

Painters who deny themselves the representation of life and limit their language to purely abstract forms, are depriving themselves of the possibility of provoking more than an aesthetic emotion.                                             (Lucian Freud in Some Thoughts on Painting, Encounter, 1954)

The greatest scientific discovery was the discovery of ignorance. (…) Even if bad comes to worse and science cannot hold off the deluge, engineers could still build a hi-tech Noah’s Ark for the upper class, while leaving billions of others to drown. The belief in this hi-tech Ark is currently one of the biggest threats to the future of humankind and of the entire ecosystem. People who believe in the hi-tech Ark should not be put in charge of the global economy, for the same reason that people who believe in a heavenly afterlife should not be given nuclear weapons.                                                                                                                              (Yuval Noah Harari in Homo Deus, A Brief History of Tomorrow, 2015)

‘Of we het nu over cultureel kapitaal of over economisch kapitaal hebben, kunst profiteert van ongelijkheid en de toenemend ongelijke verdeling van sociale macht en privilege. De avant-garde probeert al honderd jaar aan haar eigen privilege te ontsnappen, maar de kunstwereld is steeds meer een markt waarop de winnaar alles krijgt.’                                                                    (Performancekunstenaar Andrea Fraser geciteerd in Wat is een kunstenaar? door Sarah Thornton, 2015)

We hebben geen kunst nodig om ons te laten zien dat het leven ons ellende bezorgt; dat doet het leven van zichzelf al. De kunst is om ons met andere ogen naar die ellende te laten kijken en het te transformeren tot iets wat dragelijk is, zelfs humaniserend.                                                                                                                                                         (Tim Fransen in Het leven als tragikomedie, 2019)

Een blinde kan zien zolang hij weet wat het zicht hem zou tonen.  (Peter Zantingh in Na Mattias, 2018)

Het woord ‘wetenschap’ roept weerzin en eerbied op. Hierin lijkt wetenschap op kunst, waarbij de regels waaraan kunst moet voldoen nog onduidelijker zijn dan de regels waaraan wetenschap moet voldoen.                                                                                                                         (Arnon Grunberg)

Na drieduizend jaar sleutelen aan verplaatsing zijn we van de ossenwagen aangeland bij vliegtuigen, ruimtereizen zelfs. Maar na drieduizend jaar filosoferen is er nog altijd niets veranderd aan de basale verbijstering waarmee we naar onszelf kijken.                          (Bert Keizer in Waar blijft de ziel?, 2012)

As measured by by the millions of those who speak it fluently … mathematics is arguably the most successful global language ever spoken … Equations are like poetry: They speak truths with a unique precision, convey volumes of information in rather brief terms … And just as convential poetry helps us to see deep within ourselves, mathematical poetry helps us to see far beyond ourselves.                                                                                (Michael Guillen in Five Equations That Changed the World, 1995)

Without the Bacchic element, life would be uninteresting; with it, it is dangerous. Prudence versus passion is a conflict that runs through history. It is not a conflict in which we ought to side wholly with either party.                                                                                                                   (Bertrand Russell)

De ‘kwantummechanische’ beschrijving van zo’n [pointillistisch] schilderij zou bestaan uit een opsomming van alle pixels, hun kleur en hun relatieve positie. De ‘klassieke’ beschrijving is daarentegen iets als: ‘Baai met zeilboot en roeiboot’, of ‘Zelfportret van Vincent van Gogh zoals hij er in 1887 uitzag’, enzovoort. Het schilderij heeft dus een duale beschrijving, waarbij de grovere (‘klassieke’) in principe uit de fijnere (‘kwantummechanische’) volgt, maar tevens op zichzelf staat. Voor een verffabrikant is vooral de fijnere beschrijving interessant, voor de toeschouwer in het museum juist de grovere, en voor de kunstenaar zijn ze beide van belang.                                                           (Klaas Landsman in Naar alle onwaarschijnlijkheid, 2018)

We kunnen maar tot op zekere hoogte informatie verzamelen: de menselijke kijk op de wereld is een eeuwigdurend werk in uitvoering. Dat we al zoveel geleerd hebben, zegt veel over onze creativiteit. En dat we steeds meer willen weten, zegt genoeg over ons doorzettingsvermogen. Dat we denken alles te kunnen weten, zegt slechts iets over onze dwaasheid.                                                               (Marcelo Gleiser in Een scheurtje in de rand van de schepping [A Tear at the Edge of Creation], 2010)

Je hoefde het maar na te gaan: wanneer in de loop van een of andere geschiedenis een verhoogd gekweel van een volkshymne werd waargenomen, dan stond de mensheid weer ‘ns op het punt om aan te tonen dat haar beschavingspeil niet om te bestoefen was. Oorlogen begonnen vaker met gezang dan met een knal.                          (Dimitri Verhulst in De intrede van Christus in Brussel, 2011)

Er konnte die Stadt mit dem Pinsel seiner Erinnerung in den Farben seines vergangenen Glücks, seiner vergangenen Hoffnungen und seiner vergangenen Traurigkeit malen. Aber anders als früher konnte er in das Bild nicht hineingehen.                                (Bernhard Schlink in Liebesfluchten, 2009)

“Ik denk dat de beste titel voor een schilderij een poëtische titel is … die overeenstemt met de meer of minder levendige emoties die we voelen als we naar een schilderij kijken … De poëtische titel hoeft ons niets te vertellen, maar moet ons verrassen en verrukken”.                                     (René Magritte)

We hadden het geheim van het universum ontdekt: de fysica is niet het mechanisme achter de werking van de wereld; het is het mechanisme achter de illusie dat er een wereld is.                              (Amanda Gefter in In Einsteins achtertuin [Trespassing on Einstein’s Lawn: A Father, a Daughter, the Meaning of Nothing, and the Beginning of Everything], 2014)

Er bestaan magische plekken op aarde, maar de meest magische plek op aarde is de kuil in een ouderwets Frans bed. (…) als je op of in zo’n bed ging liggen was het soms bijna letterlijk of je de diepte in gleed. Dat omlaagglijden roept ook associaties met een graflegging op, en dat weer op vanzelfsprekende wijze met de opstanding des vleses. O Franse hotelbedden, waarin je vanzelf naar elkaar toe werd geduwd, weerloos overgeleverd aan de zwaartekracht; als je nog niet smoorverliefd was werd je het dan wel. Het waren deze foxholes op het slagveld van de liefde, waarin ik de gelukkigste momenten van mijn leven heb beleefd. (Rudi Kousbroek in Opgespoorde wonderen, 2003)

It is difficult to accept the idea that we are insignificant within the cosmos, that our existence, as individuals or as a species, has scant influence on the unfolding of the myriad creations and destructions occurring across the universe. Is it a perverse twist of creation that we can wonder and question only to know we will never have all the answers? How can we reconcile our ability to reflect about the world and ourselves with the fact that we are transient beings of limited knowledge and wisdom? Perhaps an answer lies in the reality that our lives are limited by space and by time. Without limits there is no desire. And without desire there is no creation. Like stars, which generate pressure to survive the crush of gravity, we create to survive the crush of time.                                                    (Marcelo Gleiser in The prophet and the astronomer: a scientific journey to the end of time, 2001)

We zouden er veel mee gewonnen hebben als we ook zonder ingewikkelde redenering begrijpen konden dat kunst en de natuurkunde samenhangen, ja, in wezen één zijn. Ze tonen beide het ontoonbare!                                                                       (Cees Andriesse in Het verborgen veld, 2015)

Moderne kunst begint haar vermogen tot negatie te verliezen. Al een aantal jaren zijn haar verwerpingen rituele herhalingen geworden: rebellie is procedure geworden, kritiek retorica, overtreding een ceremonie. Negatie is niet langer creatief. Ik beweer niet dat we het einde van de kunst beleven; we beleven het einde van de moderne kunst.                                             (Octavio Paz)

Work is of two kinds: first, altering the position of matter at or near the Earth’s surface relatively to other such matter; second, telling other people to do so. The first kind is unpleasant and ill paid; the second is pleasant and highly paid.                                                                             (Bertrand Russell)

Het doel van een schilder is voor zijn werk eerder lof, gunst en welwillendheid te verwerven dan rijkdommen. Dat bereikt een schilder als hij met zijn schilderkunst de ogen en zielen van de beschouwers vasthoudt en ontroert.                                       (Leon Battista Alberti in De Pictura, 1435)

As we grow older, we gain confidence about what we really know and simultaneously find it easier to admit ignorance about what we don’t.                                               (Lee Smolin in Time Reborn, 2013)

The assumptions underlying Newton’s laws of motion were overturned by relativity and quantum physics. Ptolemy’s model of the solar system served us well for more than a millennium, yet is was based on ideas that are wildly wrong. It would seem that effectiveness is no guarantee of truth.                                                                                                               (Lee Smolin in Time Reborn, 2013)

Life happens, and it sweeps you up, and then you die.                                                                                                                                                (From the short movie Curmudgeons by Danny deVito, 2016)

Mrs Cleary slowly turned her head and saw Meg standing there. She leapt up with alacrity, revealing all of her voluptuous curves. Her untrimmed lady garden. Meg had not realised that it could grow so wild. She was transfixed by the magnificence of that bush. It looked out at her like a small furry animal disturbed from its nap.                                                         (Mary Watson in Hiding in Plain Sight, 2014)

You see, the chemists have a complicated way of counting: instead of saying “one, two, three, four, five protons,” they say, “hydrogen, helium, lithium, beryllium, boron.”                                                                                                     (Richard P. Feynman in QED The strange theory of light and matter, 1985)

… you are reminded of a story someone once told you about James Joyce, Joyce in Paris in the 1920s, standing around at a party eighty-five years ago when a woman walked up to him and asked if she could shake the hand that wrote Ulysses. Instead of offering her his right hand, Joyce lifted it in the air, studied it for a few moments, and said: “Let me remind you, madam, that this hand has done many other things as well.” No details given, but what a delicious piece of smut and innuendo, all the more effective because he left everything to the woman’s imagination. What did he want her to see? Wiping his ass, probably, picking his nose, masturbating in bed at night, sticking his fingers into Nora’s cunt and diddling her bumghole, popping pimples, scraping food from his teeth, plucking out nostril hairs, disgorging wax from his ears – fill in the appropriate blanks, the central point being: whatever was most disgusting to her.                                                             (Paul Auster in Winter Journal, 2012)

De wegen van het hart zijn ondoorgrondelijk en de wegen van het lichaam glibberig en ongebaand.                                                                                    (L.H. Wiener in Naar de kelder, 2015)

Alles is mogelijk, maar niets is zeker.                                                             (Marokkaans spreekwoord)

‘En ik las en ik werd van mijn sokken geblazen.’ Er moest een verbod komen op die afgepeigerde uitdrukking, net als op de woorden ‘passie’ en ‘weerhaakjes’, zeker in combinatie met kunst.                                                                          (Griet op de Beeck in Kom hier dat ik u kus, 2015)

“A imaginação, o nosso último santuário, onze verbeeldingskracht is ons laatste heiligdom,” zei Amadeu vaak.                                                           (Pascal Mercier in Nachttrein naar Lissabon, 2006)

Franz: ‘God is een antropocentrisch delirium, maar er bestaan andere opiaten. De kunsten, de prostitutie, de misdaad. Het zijn de overdrukventielen van de beschaving waarlangs haar giftige gassen ontsnappen. Prostituees en priesters dienen elk op hun manier om de mens te temmen. Zoals Voltaire zegt, de vrede is meer waard dan de waarheid.’                   (Ronaldo Wrobel in Hannah, 2014)

Het geluk van de schrijver bestaat uit het sturen van de verbeelding naar plaatsen waar hij zelf graag wil zijn.                                                                                                                     (Nelleke Noordervliet)

Random processes produce many sequences that convince people that the process is not random after all. (…) We are far too willing to reject the belief that much of what we see in life is random.                                                                   (Daniel Kahneman in Thinking, fast and slow, 2011)

Art is life seen through man’s craving for perfection and beauty – his escape from the sordid realities of life into the world of the imagination.                                                                                                          As art is an intellectual as well as an emotional language, the most important thing in any picture is that it has something to say.                                                                                         (Paul Outerbridge)

We moeten ons niet generen om de waarheid te waarderen en deze te verkrijgen waar ze vandaan komt, zelfs als ze van verre volkeren komt en andere landen dan het onze. Niets mag dierbaarder zijn voor de zoeker naar waarheid dan de waarheid zelf, en de waarheid mag niet tekort worden gedaan en personen die haar uitspreken of overbrengen mogen niet geminacht worden.                                                                      (Ya’qub ibn-Ishaq al-Kindi (Lat: Alkindus) 803-873)

“It was not uncommon for a neglected young painter to leap from penury to affluence and fame on the sale of a single work. Many artists, however, had no such luck, and were forced to live on the maintenance grant alone throughout their lives. Some of these, ahead of their time, became world-famous after death, but the great majority were merely untalented enthusiasts. No one dreamed of grudging them their futile but harmless careers, since the community could wel afford to maintain them.”                                                                           (Olaf Stapledon in Darkness and the Light, 1942)

Physics isn’t Christian, though it was invented by Christians. Algebra isn’t Muslim, even though it was invented by Muslims. Whenever we get at the truth, we transcend culture, we transcend our upbringing. The discourse of science is a good example of where we should hold out hope for transcending our tribalism.                                                                                                    (Sam Harris)

“Thus they denote the Folly of a Servant, an Omission of a Child, a Stone that cuts their Feet, a Continuance of foul or unseasonable Weather, and the like, by adding to each the Epithet of Yahoo. For Instance, Hhnm Yahoo, Whnaholm Yahoo, Ynlhmndwihlma Yahoo, and an ill contrived House, Ynholmbumrohlnw Yahoo.”                                                    (Jonathan Swift in Gulliver’s Travels, 1726)

“They divide the pleasures of the body into two sorts; [ … ] or that which arises from satisfying the appetite which Nature has wisely given to lead us the propagation of the species.”
                                                                                                                 (Thomas More in Utopia, 1516)

Not content with ignoring the normal requirements of biology, the cat was also in clear breach of the laws of physics.                                                                      (Douglas Adams in The Salmon of Doubt)

Wacht je voor degenen, die door de natuur getekend zijn, zei Willem Spek, en hij zag zelf scheel, had kromme benen en een scheve bek.          (Harrebomée, Spreekwoordenboek der Nederlandsche Taal)

Een tekening staat altijd in de tegenwoordige tijd.                                                 (Breyten Breytenbach)

Van de maan af gezien zijn wij allen even groot.                                                        (Multatuli Idee 155)

The artist’s imagination anticipates the patterns which the scientist discovers in nature.     (Max Perutz)

All equations of physics that serve to correlate experiments in a vast area and to predict new results have a certain beauty about them and can be appreciated, by those who understand them, on an aesthetic level.                                                     (D. Halliday & R. Resnick in Fundamentals of Physics)

Science is nothing else than the search to discover unity in the wild variety of nature … Poetry, painting, the arts are the same search.                                                                        (Jacob Bronowski)

Christenen, Joden, Parsen, Moslemin, / zij dolen allen; voor wie toe wil zien, / vervalt de gansche menschheid slechts in tweeën, / twee soorten enkel worden er ontdekt: / intelligente menschen zonder vroomheid / en vrome menschen zonder intellect.                                                             (J.H. Leopold)

Developing quantum field theory took physicists into new branches of mathematics such as infinite-dimensional Hilbert spaces, operator theory, and matrix algebra, once again vindicating the remarkable notion that the fundamental laws of nature are specified in terms of beautiful mathematics.                                                                                                                                                           (Heinz R. Pagels)

Time is what keeps everything from happening at once.                                                 (John Wheeler)

Alle Kunst ist der Freude gewidmet.                                                                            (Friedrich Schiller)

Men zegt dat ik dood ben, maar ik weet van niks.                                                   (Wim Reimert, 2052)